مراسم چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری چیست؟آیا با تاریخچه آن آشنا هستید؟

چهارشنبه سوری ،سالانه در سراسر جهان ،به مناسبت های مختلف مثل مذهبی،عقیدتی،سوگواری و بزرگداشت،جشن ها ،عزاداری ها و مراسم کوچک و بزرگی برگزار می شود.

برای مثال می توان به جشن کریسمس (سالروز میلاد مسیح )جشن شکر گزاری کشور هند و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.ایران هم مثل دیگر کشورهای جهان ،سالانه مراسم و جشن های زیادی را برگزار می کند که هر یک ،شرایط تاریخی،

مناسبتی و حتی بر گزاری خاص دارند،برای مثال در ماه محرم کل کشور عزاداری می کنند و در اول فروردین ماه هر سال،جشن نوروز بر گزار می شود.

چهار شنبه سوری ،یکی از جشن های مهم و سنتی ایران است که از زمان های خیلی دور تا به امروز ،

نسل به نسل بین مردم منتقل شده است.این سنت امروزه دستخوش تغییرات زیادی شده و شکل و شمایل قدیمی خود را از دست داده است و تبدیل به یک سری آتش بازی های صرفاخطرناک شده که نه تنها باعث شاذی و جشن عموم مردم نمی شود،بلکه باعت ایجداد عرب و وحشت بین مردم و همچنین آسیب رساندن به یکدیگر می شود.با اینکه نیرو های امنیتی و انتظامی،تلاش زیادی برای جلوگیری از آسیب ها و رفتارهای خطرناک بعضی از افراد انجام می دهند،اما همچنان شاهد از این دست اتفاق ها در این جشن بزرگ سالانه هستیم.

تاریخچه چهارشنبه سوری

چهار شنبه سوری که با نام های جشن چهارشنبه پایان سال و شب چهارشنبه سرخ هم شناخته می شود،یکی از جشن های بزرگ ایرانی است که در شب آخرین چهارشنبه هر سال(سه شنبه شب)برگزار می شود که در اصل اولین جشن بیش ازننوروز است .به طور کلی واژه چهار شنبه سوری از ترکیب دو واژه چهار شنبه (تام یکی از روزهای هفته)و سوری به معنای جشن و پایکوبی ساخته شده است.بر اساس آئین باستانی ایران،در این روز،آتش بزرگی بر افروخته شده و تا صبح فردا که خورشید طلوع می کند ادامه دارد.از ظهر روز سه شنبه که آتش روشن می شود،مردم از روی آن می پرند و جمله (زردی من از تو،سرخی تو از من)را با خود تکرار می کنند،این جمله به معنای تطهیر و پاک سازی مذهنی است ،از سوی دیگر مردم با گفتن این جمله از آتش می تخواهند تا زردی و مشکلات و بیماری های آن ها را از ببینی ببرد و سرخی،گرمی و همچنین نیروی جدیدی را برای آغاز سال نو به آن ها ببخشد.در شاهنامه فردوسی اشاره هایی به بزم و جشن چهارشنبه نزدیک و سال نو شده است که این موضوع،نشان دهنده کهن و قدیمی بودن این جشن دارد.مراسم و آداب سنتی این جشن ملی ،از گذشته تابه امروز در فرهنگ مردم ایران جاافتاده است.از سوی دیگر کتایون مزدای پور،نویسنده و پژوهشگر آئین زرتشتی در باره جشن چهارشنبه سوری گفته است که (جشن ها و آئین های ایرانی به همه ایرانیان تعلق داشته اند و دارند.بسیاری ازآن ها به دوران پیش از مهاجدمهاجرت آریابیان به این سرزمین باز می گردنده خیلی از آنها هرگز زرتشتی نبودند،مثل چهارشنبه سوری).

آئین های چهارشنبه سوری

جشن چهارشنبه سوری در کنار جشن و پایکوبی ،چهار آئین اصلی و مشخص دارد که هر چه از این جشن می گذرد،پایبندی مردم به این آئین کمتر شده و در اصل این جشن کهن در حال از دست دادن شکل سنتی اش است.چهارآئین اصلی چهارشنبه سوری عبارت اند از:افروختن آتش،قاشق زنی،فال گوشی و گرمگشایی و آجیل مشکل گشا که هر یک اصول و روش اجرایی خاص خودشان را دارند.افروختن آتش عنصر بنیادین و اصل آئین چهارشنبه سوری است .در این جشن در سسراسر ایر ان سه کپه آتش به نشانه سه پند بزرگ ایرانیان باستان یعنی پندار نیک،کردار نیک و گفتار نیک یا هفت کپه آتش به نشانه هفت امشاسپندان بر پا می شود و مردم از روی آن ها می پرند .رسم دوم چهارشنبه سوری ،قاشق زنی است،در این رسم زیبا،دخترها و پسر های جوان ،پارچه ای بر سر خود کشیده تا ظاهر آن قابل تشخیص نباشد و سپس به در خانه دوستان و همسایه های خود می روند ،صاحب خانه با شنیدن صدای خوردن قاشق به کاسه ،به بیرون ازخانه آمده و داخل کاسه آجیل چهارشنبه سوری ٌ،شیرینی،شکلات و پول می ریزد در زند اوستا آمده است که در پنج روز آخر سال تا پنج روز اول فروردین ماهٌ،ارواح از دوزخ رها می شوند و در اصل قاشق زنیٌٌٌ٬استفاده ارواح از زبان بدنی به جای زبان گفتار است.فال گوشی و گره گشایی ٬یکی دیگر از رسم های چهار شنبه سوری است که در آن دختران جوان نیت کرده و سپس پشت دیواری می ایستند و به صحبت های رهگذران گوش می دهند٬سپس با تغییر این سخن ها ،مثل یک فال پاسخ نیت خود را پیدا می کنند .گفتنی است که امروزه این رسم قدیمی کهن کاملا منسوخ شده و دیگر کسی آن را انجام نمی دهد .آخرین آئین چهارشنبه سوری٬ خوردن آجیل مشکل گشا است .در گذشته رسم بوده است که در پایان آتش بازی ٬اهل خانه و دوستان و خویشاوندان در کنار هم جمع شده و آخرین دانه های شیرینی و نباتی مثل تخم هندوانه٬تخم کدو٬پسته٬فندق٬بادام٬نخود٬تخم خربزه ٬گندم و شاهدانه را که از ذخیره زمستانی شان باقی مانده است روی آتش حرارت داده و سپس بانمک متبرک کرده و می خورند.

متاسفانه این رسم هم امروزه منسوخ شده و در بهترین حالت٬افراد خانواده در کنار یکدیگر جمع شده و آجیل خریداری شده از مغازه را در کنار هم میل می کنند.

به طور کلی٬جشن چهارشنبه سوری یکی از کهن ترین و زیباترین جشن های ایرانی استکه در گذر زمان دستخوش تغییر های زیادی شده و بسیاری از آئین های اصلی و فرعی خود را از دست داده و تبدیل به یک سری آتش بازی های خطرناک یا مهمانی های خانگی شده است.

این جشن هر سال در آخرین چهارشنبه سال (شب سه شنبه )در سراسر ایران بر کزار می شود.

مراسم نوروز...